گویش شهر طرق رود ,   Tarqrud

كاروانسراهاي ايران گنجهايي پنهان هستند . وقتي كه صحبت از گنج مي شود اولين چيزي كه در نظرها مجسم ميشود سكه هاي قديمي طلا و نقره و غيره است . اما در اينجا منظور بنده از گنجهاي پنهان همان درهاي و ديوارها وسبك واسلوب ساختمان سازي و نكات فني فراواني است كه در كاروانسراها وجود دارد . هريك ازخشتها و آجرهاي كاروانسراها يك گنج فرهنگي است كه مي تواند تاريخ و فرهنگ اين ملت را براي ما حكايت كند. وقتي از نزديك كاروانسرايي رد مي شوم و يا از داخل آن ديدن مي كنم تاريخ و فرهنگ مردم كشورمان در گذشته هاي دور در نظرم مجسم مي شود . از كارونسراهايي مانند كاروانسراي سمنان و يزد وكاروانسراهاي واقع در مسير نايين به اصفهان بازيدهايي داشته ام . ولي از وجود كاروانسراي نطنز به نام كوهاب خبر نداشتم . تا اينكه بوسيله تبليغات متوجه شدم كه اين كاروانسرا به قول معروف زير گوش ما بوده است و متاسفانه از آن خبر نداشته ايم . بارها وبارها از مسير تهران به اصفهان و از تهران به طرق يا بلعكس از نطنز عبور كرده ولي نتوانسته ايم از اين كاروانسرا بازديد كنيم .(آب در كوزه و ما تشنه لبان مي گرديم ).

هر بار كه مسير ما به طرف نطنز بود مي گفتيم كه اين بار براي ديدن كاروانسراي كوهاب برنامه ريزي كرده و براي بازديد اين گنجينه پنهان مي رويم . اما هر بار به دليلي اين شانس از ما گرفته مي شد.

نوروز 91 بهانه اي شدكه به خانواده قول بدهم اين بار براي ديدن كاروانسراي كوهاب مي رويم . تبليغاتي هم از طرف ميراث فرهنگي نطنز انجام شده بود و از گردشگران دعوت شده بود كه براي بازديد اين كاروانسرا بروند. بالاخره يك روز تمام دل مشغولي ها را گذاشته و در يكي از روزهاي عيد نوروز براي بازديد كارونسراي كوهاب عازم نطنز میشويم . من با آّب وتاب در باره ارزشهاي فرهنگي وزيباييهاي معماري كاروانسراها براي خانواده ام صحبت مي كنم . بلاخره از خيابان اصلي نطنز عبور كرده در انتها ي خيابان شمالي نطنز پرسان پرسان مسير كاروانسرا را پيدا می کنیم . لازم به توضيح است كه تابلوهاي راهنما به طرف كاروانسرا خيلي كم و اصلا جواب گو نيست. .......

وقتي كه به كاروانسرا میرسيم اولين چيزي كه توجه ما راجلب میکند اینست که درب كاروانسرا بسته است . در بالاي درب ورودي بخشي از كتيبه خوش خط و خواناي دوران صفويه چشم نوازي ميكند.

.

(بخشي از كتيبه خوشنگار دوران صفويه در بالاي درب ورودي كاروانسراي كوهاب نطنز)

چوبهاي درب ورودي ظاهرا محل خوبي براي نوشتن يادگاري ازبعضي بازديدكنندگان بي توجه است كه اصلا به زيبايي اهميتي نمي دهند.

با توجه به تبليغاتي كه شده بود انتظار داريم كه حداقل درب كاروانسرا باز بوده و مسئولي آنجا باشد كه به سلام ما عليكي بگويد...

به دور و اطراف كاروانسرا نگاهي میاندازیم. دريغ از يك نفر كه از او سئوالي بپرسيم. تنها چشمه اي كه از جلوي كاروانسرا عبور مي كرد خشك است و قطره اي آب در آن اطراف پيدا نمي شود. در صورتيكه در فصل بهار معمولا قناتها و چشمه ها معمولا پر آب هستند و باعث زيبايي محيط به خصوص اطراف يك جاي تاريخي و ديدني مثل كاروانسرا مي شوند. حالا علت خشكي اين چشمه يا قنات چه بود ؟! نمي دانيم ..

موضوع ديگري كه توجه هر بيننده اي را جلب ميکند . با كمال تاسف ؟؟ در دور وبر كاروانسرا تا آنجاييكه چشم كار ميکند،آشغال و زباله هاي گوناگون در جاي جاي اطراف ديده ميشودكه منظره چندش آوري را بوجود آورده . درخت هاي اطراف هم اكثرا خشك هستند. (شاید به خاطر اينكه اول بهاراست !! ؟)........

به طرف درب ورودي كاروانسرا می رویم.در اطراف ایوان های بیرونی ودهليزهاي درب ورودي و بر روي ديوار ها دنبال تابلو يي میگردیم که درباره کاروانسرا حداقل توضیحی بدهد. اما به جز يك تابلو چيز ديگري پيدا نمی کنیم. انتظار ميرود كه حداقل يك تابلو با توضيحات كافي در باره كاروانسرا بشود پيدا كرد. هر چند كه تمامي اين كاستي ها چيزي از زببايي ها و ارزشهاي كاروانسرا كم نميكند. تک تک آجرهاي كاروانسرا با آدم صحبت مي كند . درباره كاروانها ،درباره آدم ها، درباره شبهاي مهتابي وشبهاي سرد زمستاني .اما بايد خوب گوش داد و گوش شنوا داشت و باید خوب شنيد كه چه مي گويند. این آجرها و این خشتها حکایت های زیادی در دل دارند . درباره غمها و شاديها درباره ظلمها و بيدادها. بله حكايت هاي فراواني است كه اين صفه ها و ايوانها ودهليزها مي توانند براي ما بگويند و درس عبرتي براي ما و زمان ما و مردمان ما باشد. حكايت آنان كه آمدند و رفتند . معماري ، تاریخ ،هنر وغیره.

بلاخره باز دوباره به جلوی درب قفل شده ورودی می رویم و از لاي درز درب ورودي سعی می کنیم داخل کاروانسرا نگاهي بیندازیم. با یک زاویه خیلی تنگ از لای درب بخشی از حیاط کاروانسرا دیده می شود.

درست در ضلع جنوبی یعنی روبروی درب اصلی کاروانسرای کوهاب نطنز ایوان بزرگی قابل مشاهده است که به ایوان شاه نشین معروف است. در بالای پشت بام ایوان شاه نشین بخشی از کوه کرکس دیده می شود.

ازهمان نقطه نگاهمان به طرف پشت بام کشیده می شود. ازلابلای درز در بالای پشت بام ،ساختمانی آجری به چشم می خورد که به گنبد باز معروف است. در اینجا گنبد با زیبایی فراوان خودنمایی نموده و منظره بدیعی بوجود آورده است . .

در حالیکه حسرت دیدن کاروانسرای کوهاب نطنز همچنان در دلمان باقی مانده است؟!

ومن باخودم فکر میکنم:

در ايام عید نوروز و فصل ایرانگردی كه به این شکل باشد، در ماهها و فصلهای دیگر سال وضع اینجا چطور است؟!!به اميد روزي كه به اين گنجهاي پنهان وآثار ارزشمند فرهنگي تو جه و عنايت بيشتري بشود.

 به گزارش گروه استان هاي باشگاه خبرنگاران ، اين جاذبه گردشگري مربوط به دوره سلطنت شاه عباس اول است كه به دست ميرابوالمعالي برزرودي از امراي مقرب دربار بنا شده است.
كاروانسراي ميرابوالمعالي در گذشته بر سر راه كاروان ها قرار داشته و تا اوايل سلطنت رضاخان مورد استفاده كاروانيان قرار مي گرفته است.
اين كاروانسراي مستطيل شكل با وسعت سه هزار و 962 مترمربع، داراي 23 اتاق است كه در چهار سمت حياط قرار دارند.
اين بناي تاريخي داراي جلوخان و سردري با كتيبه سنگي به خط ثلث به تاريخ 1029هجري قمري است.
رييس اداره ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري نطنز با بيان اينكه براي مرمت و بازسازي اين قلعه تاريخي در مدت دو سال بيش از 2 ميليارد ريال هزينه شده است افزود: بخش هايي از اين اثر ارزشمند تاريخي براي اقامتگاه و سفره خاني سنتي اختصاص دارد.
قاسمي استحكام بخشي، ايزولاسيون و كف فرش پشت بام ها، اصلاح حوض ها و بندكشي آجرهاي ختايي از جمله بخشهاي مرمتي اين بناي ارزشمند است.
اين کاروانسرا که در گذشته بر سر راه کاروانها قرار داشته در سال 55 بشماره 1489در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده‌است./ در سال 55 بشماره 1489در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده‌است./